Tiên Lãng - Mảnh đất đầy tự hào

Thí sinh Đinh Hải Trung Nguyên - Sinh viên CEO Tourist

“Quê hương mỗi người chỉ một
Như là chỉ một mẹ thôi
Quê hương nếu ai không nhớ
Sẽ không lớn nổi thành người”.

Ai ai trong chúng ta sinh ra và lớn lên mà không có một nơi để nhớ về, một nơi để gắn bó tuổi thơ đầy ngây dại, một nơi mà mỗi lần ta đi xa lại mau mau quay trở về, trở về với gia đình, với quê hương, với cội nguồn. Và tôi thật may mắn khi được sinh ra và lớn lên trên mảnh đất truyền thống anh hùng Tiên Lãng – nơi đầu sóng ngọn gió.

Toàn cảnh huyện Tiên Lãng.

Mảnh đất Tiên Lãng tự hào là con của đất mẹ Việt Nam, là một cung tròn trong dải đất hình chữ S thân thương. Từ xa xưa, vùng đất Tiên Lãng là điểm tụ cư của người Việt cổ có tên gọi là Bình Hà, Tân Minh, Tiên Minh. Đến cuối thế kỉ XIX, vào triều Nguyễn mới đổi gọi là Tiên Lãng, thuộc tỉnh Hải Dương. Đến trước năm 1945, Tiên Lãng thuộc tỉnh Kiến An và nay là một huyện của thành phố Cảng Hải Phòng.

Bản đồ huyện Tiên Lãng.

Được sinh ra trong thời bình, tôi nào đâu thấu hiểu được sự khốc liệt, tàn phá của chiến tranh, nhưng tôi thấu hiểu được lòng yêu nước, sự sẵn sàng chiến đấu hi sinh của những người con dân đất Việt để dành lại cuộc sống yên bình cho thế hệ sau được thừa hưởng trong đó có tôi và các bạn. Những người con, người anh hùng của mảnh đất Tiên Lãng không ngại gian khó, hi sinh, một lòng theo Đảng và bác Hồ làm theo Cách Mạng, giành lại độc lập tự do. Trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp, quân và dân Tiên Lãng lập được nhiều chiến công vẻ vang, phá tan hàng trăm trận đánh của quân giặc. Trong đó đỉnh cao là trận phá càn Cờ lốt vào mùa thu tháng 8 năm 1953. 

Đánh vào Tiên Lãng, bọn địch khiếp vía, kinh hồn, bát đảo trước sự đấu tranh anh dũng của quân ta. Thắng lợi của trận phá càn Cờ lốt chính là kết quả của đường lối quân sự, nghệ thuật chiến tranh nhân dân của Đảng, địa phương, sự đoàn dân, bộ đội và du kích. Kháng chiến thắng lợi, nhân dân Tiên Lãng thi đua lao động, làm hậu phương cho tiền tuyến lớn miền Nam. Hàng vạn thanh niên Tiên Lãng lên đường nhập ngũ, chiến đấu ở các chiến trường.

Nhiều hiện vật về phá càn lưu giữ tại nhà truyền thống huyện.

Tôi lớn lên giữa dòng nước sông Văn Úc và sông Thái Bình chảy hiền hòa, bao bọc những làng quê thuần nông vất vả trên dải đất mang hình lưỡi rìu, luôn tiến ra phía Biển lớn, rộng tới ngót ngét 189km2. Cây lúa, con rốc, con ốc, con cá là vốn lớn của người Tiên Lãng nuôi quân đánh giặc suốt ba ngàn ngày trong 9 năm đánh Pháp, suốt bảy ngàn ngày trong 20 năm đánh Mỹ và nhiều năm bảo vệ hai vùng biên giới. Nhưng không là cái vốn để người Tiên Lãng làm giàu trong những năm đổi mới.

Người dân Tiên Lãng đã tìm những giải pháp và cơ hội mới trước 189km2 diện tích đất ở và đất canh tác để làm giàu. Các xã Nam Hưng, Bắc Hưng, Vinh Quang, Hùng Thắng dành nhiều diện tích để nuôi cá, nuôi tôm để cung cấp cho khu công nghiệp lớn Hải Phòng và dành một số sản phẩm có chất lượng cao cho xuất khẩu. Bốn mùa rau củ xanh lá, nhiều nhà thu hoạch hằng ngày, sáng ngược về chợ Đôi, chợ Hòa Bình, chợ Vàm Láng, chiều đi ra tận phố xá Hải Phòng. 

Người dân Tiên Lãng trồng lúa và cây hoa màu.

Một trong những sản vật quý và làm nên tên tuổi của mảnh đất Tiên lãng trên khắp cả nước chính là cây thuốc lào. Người nông dân một nắng hai sương bên cây lúa nhưng cũng mất ăn mất ngủ với cây trồng thuốc lào. Cùng với Thanh Lâm và Vĩnh Bảo, đất Tiên Lãng trồng được loại thuốc ngon có tiếng – thuốc lào trồng trên đất An Tử Hạ dùng để tiến vua và được ghi vào sách “Dư địa chí” của Nguyễn Trãi. An Tử Hạ ngày nay là xã Kiến Thiết thuộc huyện Tiên Lãng, ngoài ra khu vực địa lý trồng thuốc lào bao gồm cả xã Vinh Quang, xã Đông Hưng, Xã Toàn Thắng, xã Tiên Minh. Thuốc lào mang thương hiệu Tiên Lãng quê tôi lan tỏa đi khắp nơi. 

Người dân trồng và cuộn thuốc thái thuốc lào.

Người dân phơi phên thuốc lào.

Tận Hà Nội hay Sài Gòn đều có những tiệm thuốc treo biển hiệu “Thuốc lào Tiên Lãng” như một sản vật đặc biệt của vùng đồng nước đậm phèn. Nếu miếng trầu được người bà, người mẹ mở đầu câu chuyện thì ông cha ta lại mời nhau những điếu thuốc lào. Dân gian ta truyền tai nhau một vài câu thơ về thuốc lào:

“Thuốc lào Tiên Lãng

Chồng hút vợ say

Thằng con châm điếu lăn quay ra nhà”

           Hay                                                                   “Nhớ ai như nhớ thuốc lào

                                                                             Đã chôn điếu xuống lại đào điếu lên”.

Là mảnh đất phù sa bồi đắp suốt quá trình hình thành cũng như tách biệt về mặt địa lý với 2 mặt biển và 2 mặt sông đã hình thành Tiên Lãng gắn liền với những đặc sản mang hương vị rất riêng được nhiều người ngợi khen như cá sông, tôm mùa rảo, cua sông, rươi tháng 12, mắm cáy, thịt chó cổ truyền,.... cùng những món trên khắp Việt Nam đều có nhưng lại mang nét riêng bởi mùi và vị mà ai thưởng thức rồi đều sẽ nhớ nhung. Đặc sản khác: nếp cái hoa vàng Đại Thắng, trứng vịt Chấn Hưng, hành tỏi Bắc Hưng, nấm ăn và nấm dược liệu, thịt chó Tiên Lãng.

Đánh bắt tôm, cá và rươi.

Nếp cái hoa vàng Đại Thắng, hành tỏi Bắc Hưng.

Thịt chó Tiên Lãng, trứng vịt Trấn Hưng.

Cùng với dòng chảy của lịch sử Việt Nam, mảnh đất Tiên Lãng là nơi bắt nguồn của những danh nhân huyền thoại, những chiến tích lịch sử hào hùng, những câu chuyện truyền thuyết đi vào giấc ngủ của bao đứa trẻ qua lời kể của ông bà, cha mẹ.

Hiện nay ở Tiên Lãng có hơn 100 di tích lịch sử văn hóa, trong đó có 16 di tích xếp hạng cấp tỉnh, 4 di tích xếp hạng cấp quốc gia.

Đến Tiên Lãng, bạn sẽ được nghe người dân nơi đây kể về “ Ngũ Nhạc linh từ” (năm ngôi đền thiêng) của huyện. Đó là đền Để Xuyên (xã Đại Thắng) thờ 5 vị Thành hoàng, đền Hà Đới (xã Tiên Thanh) thờ Tướng quân Trần Quốc Thành, đền Gắm ( xã Toàn Thắng) thờ Thái phó Ngô Lý Tín, đền Canh Sơn ( xã Đoàn Lập) thờ thần Kinh Sơn, Trí Minh, đền Long Bì (xã Đoàn Lập) thờ Bạt Hải Long Vương.

Đền Để Xuyên, đền Hà Đới.

Đền Gắm, đền Canh Sơn.

Đền Long Bì.

Một trong những công trình văn hóa tâm linh khác rất đông du khách đến tham quan là Đình Đông – di tích lịch sử văn hóa cấp thành phố thuộc quần thể di tích quê ngoại trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm ở xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng. Đến với Đình Đông, du khách có cơ hội tìm hiểu thân thế, sự nghiệp vị Tiến sĩ Thượng thư Nhữ Văn Lan – ông ngoại của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm – người đã “khai quang bảng nhãn” đầu tiên cho truyền thống của đất Tiên Lãng xưa.

Ngoài ra du khách được chiêm ngưỡng những giá trị kiến trúc độc đáo, gắn liền với giá trị văn hóa tâm linh, với nhiều câu chuyện lịch sử hấp dẫn.

Quan cảnh Đình Đông.

Huyện Tiên Lãng có ngôi trường phổ thông mang tên Thượng Thữ Văn Lan.

Con người ta luôn luôn muốn tìm về những giá trị cốt lõi của cuộc sống, tìm về sự bình yên và hạnh phúc. Vì vậy mà chùa Thắng Phúc là một điểm đến tâm linh nổi tiếng không thể bỏ qua khi đến Tiên Lãng. Nằm yên bình bên bờ sông Văn Úc, thuộc khu đất thắng địa đầu làng Mỹ Lộc, huyện Tiên Lãng, mặt hướng ra biển Đồ Sơn, lưng tựa núi Voi An Lão, ngôi chùa như hòa hợp giữa không gian thiên nhiên, giữa con người, trời, đất, nước. Ngôi chùa được xây dựng cách đây hơn 800 năm từ thời nhà Lý với nhiều công trình, hiện vật nổi tiếng. Đây là ngôi chùa có pho tượng Phật niết bàn bằng gỗ lớn nhất Việt Nam, đặc biệt là huyền tích ngôi chùa có 5 vị sư là liệt sĩ chống Pháp. Sự hi sinh của 5 vị sư mãi là bài họ lịch sử cao đẹp, giáo dục cho thế hệ mai sau về chí khí Cách Mạng, lòng yêu nước.

Chùa Thắng Phúc.

Ngôi chùa có tượng Phật niết bàn lớn nhất Việt Nam.

Đất thiêng, mảnh đất phù sa đầy nắng và gió nơi đã sinh ra những anh hùng, những tấm gương sáng, luôn nhắc nhở tôi phải sống thật dũng cảm và đầy tình yêu thương. Liệt sĩ thiếu niên anh hùng Phạm Ngọc Đa (1938-1953), một nhân vật nổi tiếng trong lịch sử kháng chiến chống Pháp của Việt Nam, là một trong số ít các thiếu niên được truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. Phạm Ngọc Đa sinh tại làng Phác Xuyên, xã Bạch Đằng, huyện Tiên Lãng. Được giác ngộ lý tưởng cách mạng năm 12 tuổi, năm 15 tuổi anh trở thành đội viên du kích và trực tiếp tham gia chiến đấu. Trong trận phá càn Cờ lốt, anh tích cực tham gia chiến đấu nhưng bị địch bắt. Quân Pháp trói anh và tra tấn anh dã man nhưng anh không khai lấy nửa lời. Tên Pháp tàn ác cầm dao chặt lìa một cánh tay của anh, đau đơn nhưng anh vẫn không khai. Quân Pháp cắt từng đoạn chân của anh cho đến chết nhưng vẫn không khai được gì. Tấm gương hi sinh của Phạm Ngọc Đa là bài học sâu sắc cho thế hệ mai sau. Tại quê hương của anh có một tượng đài kỷ niệm người anh hùng thiếu niên đã hy sinh vì nghĩa lớn.

Tượng đài liệt sĩ anh hùng Phạm Ngọc Đa.

Noi theo tấm gương anh hùng của Phạm Ngọc Đa, Bùi Thu Nội cũng đã trở thành một anh hùng của đất Tiên Lãng khi xả thân cứu 4 em nhỏ bị đuối nước. Bùi Thu Nội, sinh năm 1983 tại xã Tiên Minh, huyện Tiên Lãng trong một gia đình bố mẹ suốt đời làm lụng vất vả nuôi con. Ở quê Nội có gương anh hùng liệt sĩ thiếu niên Phạm Ngọc Đa. Chính tấm gương sáng ngời này đã ảnh hưởng rất lớn cho Nội trong lao động cũng như trong học tập. Trong một hôm cùng em trai đi bắt ốc, lúc về hai chị em nghe thấy tiếng thất thanh của tốp trẻ đầu khúc sông trước làng. Nội nhanh chóng chạy lại, không hề đắn đo hơn thiệt, Nội lao xuống dòng nước cứu sống mạng của 4 em nhỏ. Do đuối nước, Nội không thể gượng lên được nữa. Nội đã ra đi thanh thản trong vòng tay của gia đình, người thân, làng xóm. Tấm gương sáng của Nội mãi mãi được mọi người ghi nhớ.

Bên cạnh những giá trị văn hóa truyền thống lịch sử anh hùng, Tiên Lãng còn được tạo hóa ban tặng nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển những khu du lịch sinh thái nghỉ dưỡng.

Thiên nhiên đã ban tặng cho nơi đây một mỏ nước khoáng, hình thành nên khu du lịch suối nước khoáng nóng Tiên Lãng độc nhất vô nhị ở vùng Đồng Bằng Bắc Bộ. Đây là một trong 5 mỏ nước khoáng đặc biệt có giá trị của Việt Nam và cùng loại với nguồn nước khoáng nổi tiếng trên thế giới, đã được tổ chức du lịch thế giới công nhận có hàm lượng khoáng chất cao, giúp phục hồi sức khỏe và có tác dụng chữa bệnh.

Bể bơi ngoài trời và bể sục nước nóng.

Khá nhiều du khách nước ngoài đến đây nghỉ dưỡng

Quang cảnh nhiều cây xanh mang đến không gian yên tĩnh, thư giãn.

Với khuôn viên rộng gần 10ha phủ xanh hoa cỏ, khu nghỉ dưỡng suối nước khoáng nóng cung cấp nhiều dịch vụ như ngâm, tắm nước khoáng nóng nguyên chất, tắm bể bơi nước khoáng với hệ thống massage thủy lực, xông hơi khô, ướt với thảo dược tự nhiên, ngâm tắm bùn khoáng trên Đồi Tiên. Bên cạnh đó, các phòng nghỉ được bố trí trong công viên thoáng mát sẽ đem đến phút giây thư giãn, thoải mái. Người dân thành phố Cảng chỉ cần nửa giờ đồng hồ xe chạy đã có mặt ở nơi đây. Từ Hà Nội, du khách đi đường cao tốc Hà Nội – Hải Phòng chỉ mất khoảng hơn 1 tiếng ( gần 90km). Đặc biệt khu du lịch này nằm trong tuyến du khảo đồng quê với những điểm đến hấp dẫn ở ngoại thành phía Nam Hải Phòng. Hầu như những ai đi dâng hương tưởng niệm đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm thuộc xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo, khi trở về đều ghé qua và dừng chân tại khu du lịch suối nước khoáng nóng để thưởng thức. Khu du lịch nước khoáng nóng gần đây đã tăng lượng du khách không chỉ đến từ trong nước mà còn khá đông khách nước ngoài.

Ngoài khu du lịch suối nước khoáng nóng, Tiên Lãng còn nổi tiếng với khu nghỉ mát Rừng thông và bãi biển Vinh Quang thuộc xã Vinh Quang. Rừng nằm ở hữu ngạn cửa sông Văn Úc đổ ra biển Đồ Sơn có tổng diện tích gần 2000ha. Trong rừng có các loại cây đặc trưng như sú, vẹt, bần, lậu,…Bên rừng có làng chài Đông Ngư nuôi nhiều loại hải sản như tôm sú, cua bể, cá vược.

Rừng thông Vinh Quang.

Du ngoạn và thưởng thức cảnh đẹp nơi đây khiến du khách không thể quê với cảng quan thiên nhiên mênh mông biển nước, bãi tắm chạy dài và hàng ngàn rừng cây, lạch ngòi đi sâu vào giữa rừng rậm càng tô thêm bức tranh sơn thủy nơi đây.

Mảnh đất nơi đây, con người nơi đây là một phần trong tôi không biết tự lúc nào. Những giá trị văn hóa lịch sử mà ông cha ta đã để lại, tôi luôn tự giác bản thân mình phải bảo vệ và lan tỏa những giá trị đó đến với mọi người. Mảnh đất Tiên Lãng hào hùng này là nơi chân tôi có thể rời đi nhưng trái tim tôi vẫn mãi ở đó, ở đó để hiểu rằng ta vẫn có một nơi để trở về dù có chăng cuộc sống ngoài kia nhộn nhịp, xô bồ, có thể bỏ rơi hoặc chào đón ta. Tiên Lãng luôn chào đón các bạn, luôn sẵn sàng giới thiệu những giá trị văn hóa truyền thống lâu đời, những không gian thiên nhiên đặc sắc nhất để các bạn thêm yêu cuộc sống, yêu văn hóa ngàn năm văn hiến và yêu đất nước Việt Nam ta hơn. Và quê hương tôi – mảnh đất Tiên Lãng – nơi tôi biết yêu, biết thương, biết đau khổ, nơi tôi tự hào khi được sinh ra.