Ruộng bậc thang Sapa - kiệt tác núi rừng Tây Bắc

Thí sinh Nguyễn Thị Thu Trang - Sinh viên CEO Tourist

Sapa là một điểm du lịch của vùng cao Tây Bắc. Nếu để diễn tả hết vẻ đẹp của Sapa trong ba từ thì tôi nghĩ đó là “huyền ảo, hoang sơ, hùng vĩ”. Thiên nhiên đã ban tặng cho thị trấn Sapa một vẻ đẹp mà dường như không nơi nào có được. Khách du lịch đến đây không chỉ để tận hưởng không khí trong lành, sự bình yên, trầm mặc của Sapa mà còn là để chiêm ngưỡng vẻ đẹp của những thửa ruộng bậc thang nơi đây. Tại sao lại là ruộng bậc thang? Đơn giản mà nói ruộng bậc thang mang nét đẹp hoang sơ mà rực rỡ của thị trấn cổ kính này.

Ruộng bậc thang Sapa

Tôi từng đến Lao Chải nổi tiếng với những thửa ruộng bậc thang của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây. Khi hỏi người dân về cách làm ruộng bậc thang, tôi đã nghĩ họ xây dựng và canh tác trên ruộng bậc thang rất khoa học và hợp lý cả về địa lý lẫn thời tiết. Bờ ruộng bậc thang chỉ cao ngang ngực người lớn, bờ càng cao thì sườn núi càng dốc, bề ngang thửa ruộng sẽ hẹp. Để ý thấy bờ ruộng bậc thang càng gần đỉnh núi thì bờ cao dần, còn gần chân núi thì bờ thấp dần và chiều rộng mặt ruộng cũng nở dần. Mặt ruộng bậc thang phẳng cùng một cao độ nên có những thửa ruộng bậc thang chỉ rộng từ 0,5 mét đến 1 mét mà có chiều dài cả trăm mét bao quanh phần lớn một quả núi, đồi. Tưới tiêu nước cho ruộng bậc thang là sự kết hợp giữa tự nhiên và óc sáng tạo, kinh nghiệm của con người đã xây dựng, giữ gìn từ đời nay sang đời khác. Bờ giữ nước là điểm tựa vững vàng cho cả thể tích một thửa ruộng. Đầu tiên, người ta đào đất thân núi, đồi, hạ dần độ cao xuống thành mặt bằng như nền nhà, nền sân, tiếp theo khoét mặt ruộng xuống, chừa lại vòng bờ bao quanh có chiều cao khoảng 0,35 mét, chiều ngang bờ khoảng 0,3 mét, còn chiều dài phụ thuộc vào độ cao của mặt ruộng theo địa hình núi, đồi - nơi đặt nền móng cho ruộng bậc thang. Sau đó dùng dụng cụ cuốc, cày và giúp sức của động vật như trâu, bò, con người đã làm tơi mặt ruộng. Tiếp đến dẫn nước có độ ngập trên mặt ruộng khoảng 0,1 mét, rồi dùng bừa cho tơi đất như bùn và cấy những cây mạ non.

Người dân vùng cao canh tác trên ruộng bậc thang

Người dân chế tạo những ống dẫn nước bằng thân tre

Ruộng bậc thang ở Sapa, Lào Cai có từ hàng trăm năm nay, nằm kéo dài từ Tú Lệ đến tận đèo Khau Phạ của thị trấn Mù Căng Chải. Những thửa ruộng đã chứng kiến được “sự lớn lên” của nó từ những đôi bàn tay cần mẫn, chịu khó, tài hoa của “người nghệ sĩ chân đất” Dao, Mông, Tày, Hà Nhì… Từ năm này qua năm khác, đời này nối tiếp đời sau, những “người nghệ sĩ chân đất” ấy đã tạo nên những bức tranh nghệ thuật “treo” trên các sườn núi cao.

Núi tiếp núi, đồi tiếp đồi, ruộng leo lên đồi, ruộng lồi trên non, đó là những ấn tượng đầu khó phai khi tôi đặt chân đến vùng “đất thánh”. Dùng từ “đất thánh” để nói về ruộng bậc thang nơi đây hẳn ko phải nói quá. Bởi đây là vùng đất tạo nên những kiệt tác hiếm có trong nền văn minh lúa nước Việt Nam do đồng bào dân tộc vùng cao sáng tạo ra, thích ứng với điều kiện đất đai, khí hậu và thủy lợi ở vùng núi, trung du. Đồi núi được bao bọc bởi những cánh đồng ruộng bậc thang uốn lượn khoác lên mình màu sắc rực rỡ khác nhau vào mỗi mùa trong năm.

Kiệt tác của dân tộc vùng cao Tây Bắc

Vào tháng 5, tháng 6 - mùa nước đổ, là vụ gieo cấy lúa, bạn sẽ được ngắm nhìn một nàu xanh mơn mởn hòa quyện với những “dải lụa” song song của đất, gợi một vẻ đẹp hiền hòa. Vào mùa sắp thu hoạch, lúa lại ngả sang màu vàng nhạt, cả cánh đồng lập tức nổi bật giữa bầu trời và cây cỏ. Đây là khoảng khắc mà làm cho tất cả các du khách mê đắm, nhiều nhiếp ảnh gia đã phải chờ đợi để bắt gặp được thời khắc này, làm đề tài cho những tác phẩm của mình.

Thu sang, lúa chín, ruộng bậc thang trở thành “biển vàng” óng ả và quyến rũ, hương sắc của lúa cứ cuồn cuộn tỏa ra khắp núi rừng xứ Sapa. Tầng tầng lớp lớp những nấc thang khổng lồ bắc lên tận trời xanh tựa những mâm xôi vàng, đồng thời cũng hứa hẹn một mùa màng bội thu.

Ruộng bậc thang mùa lúa chín

Có nơi đâu cảnh sắc đẹp bằng Sapa? Và có nơi đâu thấy được sự kì vĩ trong khung cảnh vừa bình yên, vừa huyền ảo như ruộng bậc thang Sapa? Rất hiếm thấy. Cái nét hoang sơ của Sapa cũng vì thế mà trở nên nên thơ đến lạ. Không ít kẻ lữ hành lạc bước khi đang mải mê ngắm nhìn sự kỳ vĩ, hoành tráng của những thửa ruộng ấy đã phải xuýt xoa mà thốt lên: Vì sao giữa lưng chừng đồi núi mà ruộng lúa lại có thể mọc lên nhiều đến thế? Chúng thu vào mắt người xem những khuôn hình đẹp đến “nghẹt thở”. Không chỉ là sản phẩm du lịch, ruộng bậc thang Sapa còn được coi là những bồ thóc không bao giờ vơi của đồng bào dân tộc vùng cao, cung cấp lương thực cho người dân nơi đây, để họ có một cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Khách du lịch “bụi” đến với ruộng bậc thang

Sau hơn 100 năm ra đời, giờ đây ruộng bậc thang Sapa không chỉ nổi tiếng trong nước mà nó còn vươn ra tầm vóc thế giới. Tạp trí du lịch Travel and Leisure (Mỹ) đã bình chọn ruộng bậc thang Sapa là một trong bẩy ruộng bậc thang kỳ vĩ nhất châu Á và thế giới. Nói về ruộng bậc thang và vùng du lịch Sapa nổi tiếng của Việt Nam, tạp trí du lịch Travel and Leisure (Mỹ) đã viết: “Với cảnh quan tuyệt vời trông giống như chiếc thang leo lên bầu trời của những thửa ruộng bậc thang, Sa Pa đã trở thành một trong những điểm thu hút du khách của Việt Nam”. Trang web về môi trường Mother Nature giới thiệu 30 điểm đến được đánh giá là đẹp nhất trên Trái đất, trong đó ruộng bậc thang Sa Pa của Việt Nam đứng ngay vị trí thứ 2 trong danh sách.

Vẻ độc đáo của ruộng bậc thang

Ruộng bậc thang Sapa mang vẻ đẹp ngoạn mục của bức tranh thiên nhiên núi rừng Tây Bắc hùng vĩ và mang nét đẹp truyền thống canh tác của đồng bào dân tộc thiểu số ở Sapa nói riêng, ở vùng cao Tây Bắc nói chung.

Vẻ đẹp bình yên, nên thơ, và quyến rũ của ruộng bậc thang sẽ luôn được gìn giữ và mãi trường tồn với thời gian. Nếu bạn đến với Tây Bắc mà chưa ghé thăm ruộng bậc thang Sapa đồng nghĩa với việc bạn chưa thưởng thức hết vẻ đẹp của non nước Việt Nam. Hãy đến đây cảm nhận để rồi bất ngờ và yêu luôn Sapa như yêu đất mẹ quê nhà.