---------------------------------- ---------------------------- --------------

ĐỀN TRẦN NAM ĐỊNH, NƠI QUY TỤ LINH UY ĐẤT TRỜI

   Nếu như Đền Đô là ngôi đền của các bậc đế vương thời lý thì đền Trần - Nam Định lại được xem âm vang của vương nhà Trần, là nơi quy tụ uy linh đất trời. Với đạo lí ”Uống nước nhớ nguồn”, người dân Thành Nam đã xây dựng đền Trần và giờ đây, đền Trần một di tích lịch sử văn hóa của người Việt.

  Khu Di tích lịch sử văn hóa Đền Trần bao gồm 3 công trình kiến trúc: Đền Thiên Trường, đền Cố Trạch và đền Trùng Hoa. Toàn bộ di tích toạ lạc trên một địa thế cao ráo, rộng khoảng 8 ha, biệt lập với khu dân cư. Thế đất ở đây có dạng ngoạ long (rồng nằm). Theo thuyết phong thuỷ xưa thì đó là kiểu đất đẹp, thế phát vương.

  Trên mặt bằng tổng thể, đền Trần hiện nay gồm các hạng mục kiến trúc: Ngũ môn, sân trước, hồ nước, nghi môn, sân trong, giải vũ và công trình kiến trúc trung tâm của ba ngôi đền Thiên Trường, Cố Trạch, Trùng Hoa.

Cổng Tam quan đền Trần - Nam Định 

 Ngũ môn

  Ngũ môn đền Trần được xây dựng nằm về phía ngoài cùng tiếp giáp với trục đường Trần Thừa. Đúng như tên gọi, hệ thống cổng của đền Trần gồm 5 cửa (trong đó có ba cửa lớn và hai cửa nhỏ). Cửa lớn có chiều cao 10,60m, chia thành 3 cửa được xây theo kiểu chồng diêm 2 tầng. Tầng dưới thiết kế cao hơn cả, bốn góc xây bổ trụ nhấn câu đối chữ Hán. Bộ cửa xây cuốn vành mai phía trước gắn bức đại tự bằng đá xanh khắc 3 chữ Hán: “Chính nam môn” (cổng chính phía nam). Tầng hai tạo dáng chồng diêm, phần cổ diêm cuốn vành mai, bên trên nhấn 2 chữ Hán: “Trần miếu”. Phần bao loan ngăn cách tầng trên với tầng dưới xây trụ, hành lang trang trí hoạ tiết hoa chanh.

  Hai cửa bên cổng lớn xây dựng theo kiểu chồng diêm 2 tầng 8 mái. Phần cổ đẳng của hai cổng này viết các chữ Hán: Hành cung tả môn, Hành cung hữu môn. Nối với ba cổng lớn chính giữa còn có hệ thống đồng trụ, tường bao và hai cổng nhỏ ở ngoài cùng đã tạo cho hệ thống Ngũ môn đền Trần sự bề thế, vững chãi.

Sân trước, hồ nước:

  Sau Ngũ môn là đến sân trước và hồ nước của đền Trần. Sân trước có diện tích rộng được lát bằng gạch Bát Tràng. Trên sân về phía bên phải, bên trái là kỳ đài nơi treo cờ tổ quốc và cờ lễ hội cùng hệ thống cây xanh đã tạo được vẻ đẹp cho di tích.

  Hồ nước nằm tiếp giáp với sân trước và sân trong của đền. Xung quanh hồ xây kè đá. Bên trên đường vào di tích lát bằng gạch vuông cùng hệ thống cây hoa, cây cảnh đã góp phần cải tạo cảnh quan cho di tích.

Đền Thiên Trường

   Theo các nguồn thư tịch cổ như văn bia, gia phả, sắc phong, câu đối… cùng truyền thuyết địa phương, đền Thiên Trường đã được dân làng Tức Mặc dựng lên để thờ phụng các vị Hoàng đế nhà Trần, lúc đó gọi là nhà thờ đại tôn. Đền Trần được xây dựng từ năm 1695, trên nền Thái miếu cũ của nhà Trần đã bị quân Minh phá hủy vào thế kỷ XV. Năm 1705, thì nơi này chính thức được gọi là Trần Miếu, hàng năm triều đình có ban lệ quốc tế. Đôi câu đối treo tại tiền đường đền Thiên Trường xác nhận:

Chính Hòa miếu chế hưng sùng tạo,

Minh Mệnh tuần hành quốc tế hưng.

   Toàn bộ công trình có 3 gian bằng gỗ lim, đến niên hiệu Long Đức 2 (1733), ngôi đền được mở rộng thêm với 5 gian tiền đường bằng gỗ lim. Năm Tự Đức 6 (1853), các quan hàng tỉnh, hàng huyện đã chỉ đạo tu sửa lớn, thay mái tranh bằng mái ngói. Trong lần tu sửa này, toà tiền đường còn giữ lại bộ cánh cửa rộng 2m x 1,50m chạm khắc từ thế kỷ XVII, còn tất cả đều được mở rộng và nâng cao lên. Năm Ất Mùi niên hiệu Thành Thái 7 (1895), Hội từ thiện đã tu sửa toà cung cấm của đền. Vào các năm 1907, 1908 dưới triều vua Duy Tân, ngôi đền tiếp tục được tu sửa và tôn tạo, xây mới hệ thống ngũ môn.

Kiến trúc Đền Thiên Trường

   Đền Thiên Trường được xây dựng tọa lạc tại vị trí trung tâm của khu di tích. Bao quanh di tích là các hạng mục kiến trúc như: Nghi môn, sân trong, giải vũ phía đông, giải vũ phía tây, tả vu, hữu vu và công trình kiến trúc của đền.

Nghi môn

   Nghi môn đền Thiên Trường xây dựng nằm tiếp giáp với hồ nước theo kiểu tứ trụ gồm hai đồng trụ lớn, trên đỉnh trụ đắp nghê chầu tạo thành một cửa ra vào có kích thước rộng 5,40m. Nối giữa đồng trụ lớn còn có hai trụ góc, đỉnh trụ đắp hoạ tiết búp sen và hệ thống tường bao xây cao 1,20m khép kín bảo vệ di tích.

Sân trong, giải vũ phía đông, giải vũ phía tây

   Sân trong và hai dãy giải vũ phía đông, giải vũ phía tây đền Thiên Trường nằm bên trong nghi môn. Sân có diện tích rộng được lát bằng gạch Bát Tràng. Giữa sân là trục chính đạo lát bằng hàng gạch hoa trang trí chữ “thọ” phục chế. Hàng gạch chữ “thọ” được lát nối từ nghi môn vào đến bậc tam cấp toà tiền đường đền Thiên Trường, biểu trưng cho quan niệm nhân sinh về vũ trụ “trời tròn, đất vuông”.

  Trên sân, về phía đông, phía tây là 2 dãy giải vũ. Hai dãy giải vũ có mặt bằng hình chữ nhật với chiều dài 15,40m, rộng 4,30m chia thành 7 gian. Bộ khung công trình làm bằng gỗ lim, kết cấu bộ vì kiểu quá giang, kèo cầu, mái lợp ngói nam, nền lát gạch đỏ.

Công trình kiến trúc đền Thiên Trường:

   Công trình kiến trúc đền Thiên Trường có mặt bằng kiểu “tiền chữ nhất hậu chữ đinh” gồm các hạng mục: Tiền đường, thiêu hương, tả vu, hữu vu, cung cấm.

   Toà tiền đường chia thành 5 gian. Phần nền công trình cao trội hơn so với sân đền 0,80m, tại đây xây bậc tam cấp thuận tiện cho việc đi lại. Các bậc tam cấp phía trước tiền đường lát bằng các phiến đá xanh, trên mỗi bậc tam cấp còn có hai cặp rồng tạc bằng đá mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn.

   Bộ mái tiền đường lợp ngói nam, giữa đường bờ nóc đắp hoạ tiết “lưỡng long chầu nguyệt”, hai bên đầu hồi là hoạ tiết kìm nóc, cùng với bờ bảng trang trí đề tài triện tàu lá dắt.

   Bộ khung tòa tiền đường làm bằng gỗ lim theo kiểu bốn hàng chân cột, kê trên chân tảng đá cánh sen mang phong cách nghệ thuật thời Trần, thế kỷ XIII - XIV. Theo dòng chữ Hán khắc trên câu đầu toà tiền đường thì công trình được tu sửa vào năm Tự Đức Canh Ngọ (1870). Bộ vì toà tiền đường với 6 bộ, kết cấu kiểu “kèo cầu, quá giang, bẩy tiền, bẩy hậu”.

    Nối tiếp với toà tiền đường là hạng mục thiêu hương. Công trình có mặt bằng hình vuông. Phần nền công trình lát bằng gạch hoa chữ “thọ” phục chế. Bộ khung toà thiêu hương làm bằng gỗ lim kiểu hai hàng chân cột, các cột gia công theo kiểu thượng thu hạ thách và đặt trên hệ thống chân tảng đá cánh sen.

   Bộ vì công trình làm theo kiểu bốn mái lợp ngói nam với các đầu đao, bờ nóc trang trí hoạ tiết vân mây, rồng chầu. Tất cả bốn vì ở toà thiêu hương làm theo kiểu chồng rường, kẻ góc cùng các cấu kiện như: hoành, xà dọc, xà ngang, lá mái được gia công kiểu bào trơn đóng bén liên kết chặt chẽ với nhau.

   Bên phải, bên trái toà thiêu hương là hai dãy tả vu, hữu vu nội. Công trình xây dựng đối xứng với nhau và chia thành 3 gian. Bộ khung công trình làm bằng gỗ lim, bộ vì liên kết kiểu quá giang, kèo cầu, tường xây thu hồi bít đốc, bộ mái lợp ngói nam.

  Cung cấm đền Thiên Trường xây dựng kiểu “chồng diêm” hai lớp mái lợp ngói nam.

  Bộ cửa cung cấm làm bằng gỗ lim chạy hết 3 gian công trình. Mỗi gian có 6 cánh, mỗi cánh cao 3,10m, rộng 0,50m làm theo kiểu thượng chạm nền gấm thông phong, hạ bức bàn. Trên mỗi cánh cửa còn chạm khắc các bài thơ bằng chữ Hán cách điệu rất đa dạng tiêu biểu cho các thể chữ: lệ, triện, thảo. Nội dung các bài thơ ca ngợi công đức các vị vua Trần và cảnh đẹp của mảnh đất Thiên Trường xưa. Phần bức bàn cũng chạm khắc đề tài tứ quý với những đường chạm sắc nét.

Chạm khắc rồng trên cánh cửa tòa Tiền đường, đền Thiên Trường, quần thể đền Trần, Nam Định

  Cung cấm chia thành ba cung thờ. Cung thứ nhất là hiên có kích thước rộng 3,18m hiện dân làng đặt ban thờ công đồng. Cung thứ hai có mặt bằng hình chữ nhật chia thành 3 gian 2 chái, là nơi thờ ngai và bài vị của 14 vị vua Trần. Cung thứ ba xây cuốn vòm, thờ ngai, bài vị thuỷ tổ nhà Trần cùng các hoàng hậu, vương phi.

  Từ sau năm 1945 đến nay, ngành Văn hoá tỉnh Nam Định cùng chính quyền và nhân dân địa phương giành nhiều công sức huy động các nguồn kinh phí tài trợ của Trung ương và trong nhân dân nhiều lần tiến hành trùng tu, tôn tạo làm cho di tích ngày càng khang trang, bề thế.

     Đền Cố Trạch

   Đền Cố Trạch được xây dựng cạnh đền Thiên Trường thờ Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn, một vị tướng, một nhà quân sự đại tài và là một vị Thánh bất tử trong tín ngưỡng dân gian. Căn cứ vào nguồn tư liệu chính sử, tư liệu văn bia và truyền thuyết thì đền Cố Trạch được xây dựng sau đền Thiên Trường.

   Kết hợp giữa các nguồn sử liệu thành văn và truyền thuyết ghi chép lại, đền Cố Trạch được hình thành bằng sự đánh giá đúng mức của quần chúng nhân dân đối với công lao to lớn của Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn. Giữa thực tế lịch sử và truyền thuyết xưa đã hoà quện với nhau trường tồn mãi mãi trong tâm thức của người dân đất Việt.

Tòa tiền đường - Đền Cố Trạch - Nam Định 

Kiến trúc Đền Cố Trạch

  Công trình kiến trúc đền Cố Trạch được xây lùi về phía sau 3m và nằm về phía Đông trên cùng một khuôn viên với đền Thiên Trường.

  Mặt bằng công trình có bố cục kiểu “tiền chữ nhất, hậu chữ đinh” gồm các hạng mục kiến trúc sau: Nghi môn, sân đền, giải vũ phía đông và công trình kiến trúc trung tâm.

Nghi môn

   Nghi môn đền Cố Trạch xây dựng theo kiểu tứ trụ, tạo thành 3 cửa ra vào. Cửa lớn được tạo dựng bởi hai đồng trụ đỉnh trụ đắp hoạ tiết nghê chầu, thân trụ tạo viền khoét lòng nhấn câu đối chữ Hán ca ngợi công lao đức thánh Trần. Nối hai trụ lớn với cổng bên là tường xây bổ trụ cao 2m, ở giữa tường xây là nhà bia cao 3,50m kết cấu kiểu 2 tầng 8 mái, lợp giả ngói ống. Về phía ngoài cùng của nghi môn là hai cửa bên xây cuốn vành mai tạo thành ba cửa ra vào.

Sân trong và giải vũ phía Đông

  Qua nghi môn vào đến sân trong của đền, được lát bằng gạch Bát Tràng kích thước 0,30m x 0,30m.

  Trên sân về phía Đông là 7 gian giải vũ xây dựng bằng vật liệu bê tông cốt sắt mái lợp ngói nam, nền lát gạch đỏ.

Công trình kiến trúc đền

  Nhìn tổng thể, công trình kiến trúc đền Cố Trạch gồm: Tiền đường, thiêu hương, tả vu, hữu vu, trung đường và cung cấm. Toà tiền đường 5 gian với bộ cửa làm bằng gỗ lim kiểu thượng song hạ bản tại 3 gian giữa công trình. Ở hai gian đầu hồi, xây bằng gạch tạo cửa sổ hình tròn, phía trên cửa sổ nhấn hai chữ Hán: Trung - Hiếu.

   Bộ khung tiền đường lắp dựng bằng gỗ lim theo kiểu ba hàng cột. Tất cả các cột đặt theo thế thượng thu hạ thách và trên các chân tảng đá hình cổ bồng.

  Nối tiếp với tiền đường là hạng mục thiêu hương. Công trình có mặt bằng hình vuông xây kiểu phương đình 4 mái lợp ngói nam. Bộ khung được làm bằng gỗ lim với 4 cột cái và đặt trên chân tảng đá hoa sen.

  Hai bên thiêu hương là hai tả vu, hữu vu, mỗi dãy 3 gian, bộ khung bằng gỗ lim, bộ vì kiểu quá giang kèo cầu tường hồi xây bít đốc, mái lợp ngói nam.

  Nối liền với toà thiêu hương là hạng mục trung đường và cung cấm. Toà trung đường 5 gian. Bộ cửa làm theo kiểu bức bàn, đặt trên ngưỡng có chân quay.

  Bộ khung công trình bằng gỗ lim kiểu bốn hàng cột, các cột đặt trên chân tảng đá hình cổ bồng. Bộ vì công trình gia công kiểu kèo cầu, câu đầu kẻ truyền. Trên các cấu kiện kiến trúc như câu đầu, kẻ truyền đều soi chỉ và chạm khắc hoa văn lá lật theo phong cách nghệ thuật thời Nguyễn.

   Cung cấm đền Cố Trạch có 3 gian được ngăn cách với toà trung đường bởi hệ thống cửa thượng song, hạ bản. Bộ khung làm bằng gỗ lim kiểu bốn hàng chân, các chân cột đặt trên hệ thống chân tảng đá hình vuông. Toàn bộ kết cấu vì kèo của cung cấm đều được gia công kiểu “kèo cầu câu đầu kẻ truyền”.

Đền Trùng Hoa

   Đền Trùng Hoa được xây dựng ở phía Tây đền Thiên Trường, trong khuôn viên của khu di tích đền Trần. Năm 2000 nhân dân kỷ niệm 990 năm Thăng Long - Hà Nội, được sự giúp đỡ của thành phố Hà Nội, tỉnh Nam Định đã tiến hành xây dựng đền Trùng Hoa. Trong không gian hoà nhập với tổng thể của khu di tích, bình đồ kiến trúc của đền Trùng Hoa được bài trí giống như đền Thiên Trường và đền Cố Trạch, bao gồm: Tiền đường, thiêu hương, trung đường và cung cấm. Kiến trúc của đền Trùng Hoa mặc dù mới được phục dựng nhưng phỏng theo phong cách của thời Hậu Lê, thế kỷ XVII - XVIII . Ngoài bộ khung được dựng bằng gỗ lim, các toà đều thiết kế theo kiểu 4 mái với 4 đầu đao được uốn cong tạo dáng mềm mại, thanh thoát. Khác với đền Thiên Trường thờ bài vị, đền Trùng Hoa là nơi thờ tượng 14 vị vua Trần được đúc bằng đồng. Ở nhà giải vũ của đền có đặt phòng trưng bày giới thiệu khái quát tình hình chính trị, kinh tế, văn hoá - xã hội của Đại Việt dưới thời Trần và ba cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông ở thế kỷ XIII.

Kiến trúc Đền Trùng Hoa

   Đền Trùng Hoa được xây dựng về phía tây và trong cùng khuôn viên với đền Thiên Trường. Trên mặt bằng tổng thể, ngôi đền có các thành phần kiến trúc sau: Nghi môn, sân vườn, tiền đường, thiêu hương, tả vu, hữu vu, trung đường, cung cấm.

Nghi môn

   Nghi môn xây theo kiểu tứ trụ, tạo thành 3 cửa ra vào. Cửa lớn được tạo dựng bởi hai đồng trụ đỉnh trụ đắp hoạ tiết nghê chầu, thân trụ tạo viền khoét lòng nhấn câu đối chữ Hán. Nối hai trụ lớn với cổng bên là tường xây bổ trụ cao 2m, ở giữa tường xây cuốn vòm tạo cửa giả kết cấu kiểu 2 tầng 8 mái, lợp giả ngói ống. Về phía ngoài cùng của nghi môn là hai cửa bên xây cuốn vành mai tạo cửa ra vào.

Công trình kiến trúc

    Qua nghi môn đến sân lát bằng gạch vuông là đến công trình kiến trúc của đền. Toà tiền đường chia thành 3 gian 2 chái với bộ mái lợp ngói nam, bộ cửa tiền đường làm bằng gỗ lim kiểu thượng song hạ bàn. Hai gian bên trái tiền đường là bộ cửa kiểu chữ nhật với các chấn song con tiện tạo sự thông thoáng.

    Bộ khung công trình bằng gỗ lim kiểu bốn hàng chân cột đặt trên hệ thống chân tảng đá cánh sen. Bộ vì công trình gia công kiểu chồng rường, câu đầu, bẩy tiền, bẩy hậu. Trên các cấu kiện kiến trúc ngoài việc được gia tỷ mỉ còn được đục chạm các đề tài lá lật mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn.

   Toà thiêu hương đền có mặt bằng hình vuông, xây theo kiểu phương đình 2 tầng 8 mái lợp ngói nam.

   Đối xứng với thiêu hương còn có 2 toà giải vũ nội, mỗi bên 3 gian, bộ khung bằng gỗ lim kiểu kèo cầu quá giang, tường xây thu hồi bít đốc, mái lợp ngói nam.

   Toà trung đường được xây dựng nối liền với thiêu hương và hai dãy tả vu, hữu vu. Công trình có 5 gian, bộ khung gia công bằng gỗ lim theo kiểu bốn hàng cột. Mỗi vì gồm hai cột cái và hai cột quân được liên kết chặt chẽ với nhau bởi các cấu kiện như: xà ngang, xà dọc, câu đầu, kèo cầu để tạo nên bộ vì mái có đặc điểm kiến trúc câu đầu, kèo cầu, bẩy tiền, bẩy hậu.

   Phần bao che của hạng mục trung đường là hệ thống ván bưng làm bằng gỗ lim góp phần bảo vệ cho công trình kiến trúc. Hệ thống ván bưng của công trình ngoài việc được liên kết chặt chẽ vừa góp phần tạo nên sự khác biệt so với các hạng mục kiến trúc trong khu di tích đền Trần.

   Toà cung cấm xây dựng nối tiếp với trung đường thông qua hệ thống máng nước. Công trình gồm 3 gian có kích thước dài 10,70m, rộng 6,70m, mái lợp ngói nam.

   Bộ khung làm bằng gỗ lim kiểu bốn hàng chân cột, các cột được đặt trên chân tảng đá cánh sen.

   Bộ vì công trình gia công kiểu chồng rường, bẩy tiền, bẩy hậu. Trên các cấu kiện kiến trúc đều được soi chỉ, chạm khắc hoa văn lá lật.

   Như vậy, tổng thể công trình kiến trúc của khu di tích đền Trần với ba ngôi đền: Thiên Trường, Cố Trạch, Trùng Hoa gồm các hạng mục chính: Tiền đường, thiêu hương, trung đường, cung cấm và các hạng mục phụ trợ như giải vũ, tả vu, hữu vu, nghi môn, sân vườn.. tạo cho Khu di tích có tới 23 toà với 83 gian lớn nhỏ. Tất cả các hạng mục kiến trúc đó đều được xây dựng theo thế tay ngai, đối xứng với nhau và trải rộng theo trục Bắc - Nam hướng về làng Tức Mặc, quê hương, đất phát tích của các vị Hoàng đế nhà Trần.

Bài thu hoạch: Hành trình Hà Nội - Nam Định -Thái Bình

Sinh viên: Trương Thị Vân Giang - CEO Tourist_k2

Trường Huấn luyện Doanh Nhân CEO Việt Nam

Web: https://truongdoanhnhanceovietnam.edu.vn/

Hotline: 0976 77 66 22 

Thông tin tư vấn tuyển sinh : Bấm Đây ->>> TUYỂN SINH